Hoe Rijswijk zijn industriële en militaire erfgoed bewaart en presenteert aan bezoekers in 2026

Stel je voor: je staat op een oude landingsbaan, omringd door gigantische hangars uit de Koude Oorlog.

Vliegtuigen die ooit klaarstonden voor een noodsituatie, staan nu te pronkend in een museum. Dit is geen droom — dit wordt werkelijkheid in Rijswijk. De stad heeft een rijke industriële en militaire geschiedenis, en in 2026 komt dat erfgoed echt tot leven. Van voormalige vliegvelden tot oude fabrieken: Rijswijk laat zien hoe je het verleden bewaart zonder stil te sterven in nostalgie.

Een stad met verhalen — van textiel tot tactische luchtvaart

Rijswijk is misschien niet de eerste stad die je associeert met militaire geschiedenis, maar die indruk is onterecht.

Al in de 17e eeuw was de stad een centrum van de textielindustrie, met wasserijen en fabrieken langs de Rijn. In de 20e eeuw kwam daar industrie bij: chemie, metaal, logistiek.

Maar het meest intrigerende hoofdstuk? Dat speelde zich af in de lucht. In de jaren ’50 en ’60 werd het Vliegveld Rijswijk-Ypenburg een cruciale schakel in de NAVO-defensie. Het was geen gewoon vliegveld — het was een militaire basis met straaljagers, transportvliegtuigen en een netwerk van radarinstallaties.

En ja, er liep ook een radioamateur rond met het callsign PA60CUB, die via zijn zendapparatuur verbindingen onderhield tussen piloten en grondpersoneel.

Zijn collectie oude radio’s en documenten? Die wordt nu bewaard als onderdeel van het officiële erfgoed.

Restauratie met respect — en een flinke dosis ambitie

Wat gebeurt er in 2026? Rijswijk investeert serieus in het behoud van dit erfgoed.

Hangars, torens en radarschermen krijgen een tweede leven

Het voormalige vliegveld wordt niet gesloopt of vergeten — het wordt gerestaureerd, herontdekt en heruitgevonden. De gemeente heeft een plan om de iconische hangars, controletorens en zelfs de oude radarinstallaties te restaureren. De geschatte kosten? Rond de €50 miljoen, gefinancierd door het Rijk, Europese fondsen en lokale partners.

Maar het gaat niet alleen om gebouwen — het gaat om het vertellen van een verhaal.

Elke locatie krijgt een educatieve laag: interactieve displays, historische replica’s, en zelfs augmented reality (AR) om bezoekers mee te nemen naar de jaren ’60. En het vliegveld is niet het enige project. De voormalige textielfabriek ‘De Rijn’, vlak bij het station, wordt omgebouwd tot een cultureel centrum met expositieruimte en theater. De Stichting Behoud Historische Gebouwen (SBHG) adviseert bij de restauratie — ze weten precies hoe je oude industriële gebouwen en radiolocaties levendig houdt zonder ze te verliezen in moderniteit.

Van bezoeker tot tijdreiziger — hoe Rijswijk het verleden tastbaar maakt

Rijswijk wil geen stoffig museum worden. Daarom werkt de gemeente aan een interactief ervaringspark op het voormalige vliegveld, opgedeeld in thema’s:

• Hangars Zone: Bekijk gereconstrueerde vliegtuigen, leer over onderhoudsprocedures, en ontdek hoe piloten leefden tijdens de Koude Oorlog.
• Controletorens Zone: Beklim de torens, zie historische apparatuur, en ontdek hoe luchtverkeer werd geregeld zonder GPS of satellieten.
• Radar Zone: Een demonstratie van oude radarinstallaties — inclusief uitleg over hoe je vijandelijke vliegtuigen opspoorde zonder internet.
• Textiel Zone: Historische machines, workshops, en een kijkje in de dagelijkse werkomstandigheden van arbeiders uit de 19e eeuw.

Daarnaast komt er een educatief centrum met lezingen, rondleidingen en scholenprogramma’s. De gemeente werkt samen met lokale scholen om lessen over de Koude Oorlog en industriële geschiedenis te integreren in het onderwijs. Want wat beter dan geschiedenis leren terwijl je letterlijk op de landingsbaan staat waar het allemaal gebeurde?

Technologie als brug tussen verleden en toekomst

Rijswijk durft in te zetten op innovatie. Er komt een augmented reality (AR) app waarmee je via je telefoon virtuele vliegtuigen, militaire voertuigen en zelfs historische figuren kunt zen op de oude vliegbasis.

Een interactieve digitale kaart laat zien waar vluchten startten, waar eenheden gelegerd waren, en hoe het dagelijkse leven eruitzag. En dat is nog niet alles. Er wordt gekeken naar virtual reality (VR) om bezoekers onder te dompelen in de sfeer van de jaren ’50 en ’60.

Stel je voor: je zit in een VR-brug, en plotseling sta je midden op de tarmac terwijl een straaljager langs je schiet. Dat is geen sciencefiction — dat is de toekomst van erfgoedpresentatie in Rijswijk.

Toegankelijk voor iedereen — letterlijk en figuurlijk

Het erfgoed is er voor iedereen. Daarom investeert Rijswijk in goede bereikbaarheid: openbaar verruimd, voldoende parkeergelegenheid, en een website met een uitgebreide online catalogus van alle locaties en tentoonstellingen.

Lokale hotels en restaurants worden betrokken om het gebied te positioneren als toeristische bestemming. En belangrijk: toegankelijkheid voor mensen met een beperking staat hoog op de agenda.

Er is een toegankelijkheidsaudit uitgevoerd, en de resultaten worden gebruikt om gebouwen en paden aan te passen. Want geschiedenis moet niet alleen zichtbaar zijn — hij moet ook bereikbaar zijn.

PA60CUB — meer dan een callsign

Het verhaal van PA60CUB is een perfect voorbeeld van hoe kleine details grote verhalen kunnen dragen.

Die radioamateur op het vliegveld? Hij was geen held uit een film, maar zijn werk was essentieel. Zijn collectie apparatuur, documenten en anekdotes worden nu bewaard en tentoongesteld. Het is een herinnering aan de mensen achter de machines — de technici, de piloten, de luisteraars.

In 2026 wordt er een speciale tentoonstelling gewijd aan de Koude Oorlog en de impact ervan op Rijswijk. Met foto’s, getuigenissen en objecten uit die tijd. Bezoek ook de beste re-enactment-evenementen van dat jaar. Want geschiedenis is niet alleen gebouwen en cijfers — het zijn mensen.

Conclusie: Rijswijk schrijft verder aan zijn verhaal

In 2026 is Rijswijk geen stad die alleen vooruitkijkt — het is een stad die ook achterom kijkt, met bewondering en ambitie.

Door te investeren in restauratie, educatie, technologie en toegankelijkheid, wordt het industriële en militaire erfgoed niet alleen bewaard, maar ook gedeeld. En dat maakt de stad tot een unieke bestemming voor wie wil begrijpen hoe het verleden vormgeeft aan de toekomst. Dus als je ooit in de buurt bent: stap uit bij het station, loop richting de oude landingsbaan, en luister. Want als je goed oplet, hoor je nog het geluid van straaljagers — en het zwakke signaal van PA60CUB, het middelpunt van ons kennisplatform over dit vergeten verhaal.