Stel je voor: een rustig stukje weiland tussen Den Haag en Rijswijk, waar koeien grazen en vliegtuigen nog niet eens in iemands droom bestonden.
▶Inhoudsopgave
En dan, van de een op andere dag, verandert dat alles. Ypenburg groeit uit van een bescheiden vliegveldje tot een van de belangrijkste militaire bases van Nederland.
Hoe dat precies ging? Stap voor stap vertellen we het je hier.
Het begon allemaal met vliegtuigen voor burgers
Ypenburg begon als vliegveld voor burgerluchtvaart. In 1936 opende het vliegveld zijn deuren, en dat was best bijzonder voor die tijd.
Den Haag, de politieke hart van Nederland, kruiste eindelijk de lucht in. Het vliegveld lag tussen Den Haag en Rijswijk, op een plek die voorheen vooral bekend was van gras en boerderijen. De eerste jaren draaide alles om civiele vluchten.
Den Haag wilde een eigen luchthaven om de stad internationaal op de kaart te zetten.
KLM vloog er regelmatig naar, en er waren ook privévluchten en vlieglessen. Het was klein, gezellig, en best modern voor die tijd. Maar die rustige tijd duurde niet lang.
De Duitse inval verandert alles in 1940
Op 10 mei 1940 begon de Tweede Wereldoorlog voor Nederland. En Ypenburg werd meteen een van de eerste slagvelden.
De Duitsers wilden Den Haag snel veroveren, en vliegveld Ypenburg was een strategisch doel. Parachutisten en troepen vanuit vliegtuigen landden er in de vroege ochtend.
Wat volgde was een heftige strijd. Nederlandse soldaten vochten hard, maar de Duitsers waren talrijker en beter uitgerust. Na een dag van gevechten was Ypenburg in Duitse handen. De bezetter nam het vliegveld over en gebruikte het voor hun eigen militaire operaties.
Wat er overbleef van het oude vliegveld
Het burgerlijke karakter van Ypenburg was voorbij. Na de oorlog was Ypenburg zwaar beschadigd.
De Duitsers hadden het terrein uitgebreid met hangars, bunkers en landingsbanen. Het zag er niet meer uit als het kleine vliegveldje van 1936. Nederland moest kiezen: alles afbreken en terug naar het begin, of iets nieuws bouwen. Ze kozen voor het laatste.
De Koude Oorlog maakt Ypenburg weer belangrijk
Na 1945 werd de wereld weer gevaarlijk. De Koude Oorlog tegen de Sovjet-Unie begon, en Nederland zocht bescherming bij de NAVO.
In 1949 werd de NAVO opgericht, en Nederland werd lid. Er was behoefte aan militaire bases, en Ypenburg was perfect geschikt.
Het vliegveld werd omgebouwd tot militaire luchtmachtbasis. De NAVO investeerde flink in het terrein. Er kwamen nieuwe gebouwen, radarinstallaties en verbeterde start- en landingsbanen. Ypenburg werd een van de belangrijkste verdedigingspunten van West-Europa, tot de sluiting van vliegveld Ypenburg een einde maakte aan deze roerige periode.
Vliegtuigen stonden klaar om binnen minuten te starten als er een dreiging zou komen.
NAVO-basis Rijswijk-Ypenburg in cijfers
De basis groeit uit tot een groot complex. Het terrein besloeg tientallen hectaren. Er werkden honderden militairen en burgers.
De ICAO-code van het vliegveld was EHYB, en het bleef actief als militair vliegveld. De basis had een cruciale rol in de luchtverdediging van Nederland en de wijdere NAVO-regio.
In de jaren 60 was de basis volop actief. Radioamateurs gebruikten zelfs speciale callsigns zoals PA60CUB om de 50-jarige viering van de basis te markeren.
Dat laat zien hoe ver het reikte, zelfs in de amateurgemeenschap.
Van militair terrein naar woonwijk
Maar ook militaire bases hebben een einde. Toen de Koude Oorlog eind jaren 80 voorbij was, veranderde de strategie.
Er was minder behoefte aan grote luchtmachtbases dicht bij steden. Ypenburg werd geleidelijk minder belangrijk voor de verdediging. In 1992 werd de basis officieel gesloten.
De laatste militairen vertrokken, en het terrein lag leeg. Maar niet voor lang.
Den Haag had een groot probleem: er was tekort aan woningen. En Ypenburg was een kans. Het voormalige vliegveld werd omgebouwd tot een moderne woonwijk. De oude hangars en gebouwen werden gesloopt of verbouwd.
Waar ooit straaljagers stonden, verschenen nu huizen, scholen en parken. De wijk Ypenburg bestaat nog steeds en is een van de grotere wijken van Den Haag.
Wat je nog kunt zien van het verleden
Als je nu door Ypenburg loopt, zie je weinig meer van het militaire verleden. Maar het is er wel. Sommige oude gebouwen zijn behouden als monument.
Het voormalige stationsgebouw van het vliegveld staat er nog, herkenbaar maar veranderd.
En als je goed kijkt, zie je soms nog de oude indeling van de landingsbanen terug in de straten. De geschiedenis van Ypenburg is eigenlijk de geschiedenis van Nederland in een notendop. Van vredig vliegveld, naar slagveld, naar militaire bolwerk, naar woonwijk.
Elke fase vertelt iets over de tijd waarin het leefde. En dat maakt het zo bijzoonder om te ontdekken.
Veelgestelde vragen
Hoe is Vliegveld Ypenburg ontstaan?
Vliegveld Ypenburg begon in 1936 als een burgerluchtvaarthaven, bedoeld voor de stad Den Haag.
Wat veranderde er in 1940 bij Ypenburg?
Het was een relatief modern vliegveld voor die tijd, waar zowel civiele als privévluchten plaatsvonden. Na de Tweede Wereldoorlog werd het vliegveld door de Duitsers ingenomen en omgevormd tot een militair vliegveld, wat de basis legde voor de latere transformatie. In mei 1940 viel Nederland onder Duitse bezetting. Ypenburg werd direct een strategisch doel voor de Duitsers, die het vliegveld innamen en gebruikten voor hun militaire operaties.
Waarom werd Ypenburg na de oorlog omgebouwd tot een militaire basis?
Nederlandse soldaten vochten hard, maar de bezetter wist het vliegveld te veroveren en te gebruiken voor hun eigen doeleinden. Na de Tweede Wereldoorlog besloot Nederland, in het licht van de Koude Oorlog, Ypenburg om te vormen tot een militaire luchtmachtbasis.
Wanneer werd Ypenburg gesloten en waarom?
De NAVO investeerde aanzienlijk in het vliegveld, waardoor er nieuwe gebouwen, radarinstallaties en verbeterde landingsbanen kwamen.
Dit maakte Ypenburg een belangrijk verdedigingspunt voor West-Europa. Ypenburg werd in 1991 gesloten. Hoewel het vliegveld aanvankelijk bedoeld was voor sportvliegers en later voor zakelijke en militaire doeleinden, werd het na 1968 gereserveerd voor ceremoniële doeleinden en voor de Koninklijke familie.
Welke rol speelde Ypenburg tijdens de Koude Oorlog?
Uiteindelijk werd het vliegveld gesloten om kosten te besparen en de ruimte te hergebruiken. Tijdens de Koude Oorlog werd Ypenburg een cruciale militaire basis voor Nederland.
Het vliegveld werd uitgebreid en gemoderniseerd door de NAVO, waardoor het een belangrijk onderdeel van de verdediging van West-Europa werd. Vliegtuigen stonden klaar om direct in actie te komen, wat de strategische waarde van Ypenburg vergrootte.