Je hebt een kortegolfontvanger, of je overweegt er een te kopen. Maar zonder een goede antenne hoor je daar niet veel mee.
▶Inhoudsopgave
Gelukkig hoef je geen fortuin uit te geven. Met een stuk draad, wat isolatiemateriaal en een beetje knowhow bouw je zelf een antenne waarmee je de hele wereld binnen laat komen. Van radioamateurs in Zuid-Amerika tot maritiem verkeer op zee, het allemaal te vangen vanuit je eigen huiskamer.
Waarom een eigen antenne bouwen beter is dan de meegeleverde staafantenne
De meeste kortegolfradios worden geleverd met een korte staafantenne, een zogenaamde telescopische antenne. Die werkt, maar niet bijzonder goed.
Het is vergelijkbaar met het luisteren naar een concert door een dicht gesloten deur. Je vangt iets op, maar de details ontbreken en er zit veel ruis overheen. Een zelfgebouwde draadantenne maakt een wereld van verschil.
Draadantennes hebben een veel groter ontvangoppervlak, waardoor zwakke signalen die de staafantenne gewoon miste duidelijk worden te horen. En het mooiste?
De kosten zijn verwaarloosbaar. Je hebt in de basis maar drie dingen nodig: koperdraad, een isolator of twee, en een manier om de antenne op te hangen.
De meest eenvoudige kortegolfantenne: het lange draadsysteem
De langdraadantenne is de klassieker onder de kortegolfantennes, en terecht. Het is het makst om te bouwen en het werkt uitstekend voor het ontvangen van radioamateurverkeer op alle gebruikelijke kortegolfbanden, van 80 meter tot 10 meter.
Wat heb je nodig?
- Koperdraad: 14 tot 20 meter lang. Geslagen koperdraad met een doorsnede van ongeveer 1,5 tot 2,5 millimeter werkt het beste. Je kunt dit kopen bij een bouwmarkt of een radiowinkel zoals Radiomatters of Van Dinter Electronics.
- Isolatoren: Minimaal twee keramische of PVC isolatoren om de antenne aan te bevestigen. Deze zijn goedkoop verkrijgbaar bij radioamateur-websites.
- Coaxkabel: Een stuk coaxkabel van 75 ohm of 50 ohm om de antenne aan je ontvanger te verbinden. Vijftien tot twintig meter is een realistische lengte voor de meeste tuinen.
- Een 1:9 balun (optioneel maar aanbevolen): Dit is een klein apparaatje dat de impedantie van de antenne aanpast aan je ontvanger. Zonder balun werkt de antenne ook, maar met een balun haal je merkbare betere resultaten.
Hoe bouw je het?
Span het koperdraad horizontaal zo lang mogelijk tussen twee punten. Dat kunnen bomen in de tuin zijn, een mast tegen de gevel, of zelfs een muur. Hoe langer het draad, hoe beter de ontvangst.
Voor goede resultaten op de 80 meter-band heb je idealiter minimaal 20 tot 40 meter draad nodig.
Voor de hogere banden zoals de 20 en 10 meter-band is 14 tot 20 meter al voldoende. Zorg dat het draad zo hoog mogelijk hangt, liefst op minimaal 6 tot 8 meter boven de grond. Hoe hoger, hoe minder storing van gebouwen en beplanting. Bevestig het draad aan beide uiteinden met een isolator, zodat het draad niet rechtstreeks in contact komt met het ankermpunt.
Welke banden kun je ontvangen?
Verbind vervolgens het midden van het draad aan de coaxkabel die naar je ontvanger loopt. Let op: de antenne staat onder spanning tijdens ontvangst niet, dus het is veilig aanraken.
Toch is het verstandig de antenne niet boven een plek te hangen waar mensen er regelmatig onderdoor lopen. Met een langdraadantenne van 20 meter vang je effectief de volgende radioamateurbanden op: militaire en amateurfrequenties uit de Koude Oorlog. De meeste van dit verkeer is in SSB, single sideband.
- 80 meter-band: 3,5 tot 3,8 MHz, vooral 's avonds actief met regionaal verkeer
- 40 meter-band: 7,0 tot 7,2 MHz, dag en nacht bruikbaar, zeer populair
- 20 meter-band: 14,0 tot 14,35 MHz, de internationale workhorse overdag
- 15 meter-band: 21,0 tot 21,45 MHz, mooi bij goede zonnestormingsomstandigheden
- 10 meter-band: 28,0 tot 29,7 MHz, sporadisch open, dan overweldigend druk
Dat klinkt in het begin wat wonderlijk, maar als je de ontvanger goed afstemt herken je al snel de stemmen.
CW, morsecode, hoor je trouwens ook veel op deze banden en klinkt als een zacht piepje dat verrassend meditatief kan zijn.
Een verticale draadantenne: de oplossing voor kleine tuinen
Geen ruimte voor een lange horizontale draad? Dan is een verticale draadantenne een uitkomst.
De bouw
Het principe is simpel: je hangt een verticaal draad vanaf een hoog punt naar beneden, en je maakt de aarde of een kort stuk gronddraad eronder aan. Neem een stuk koperdraad van ongeveer 7 tot 10 meter lang en hang dit verticaal, bijvoorbeeld vanaf een dakrand of een mast. Aan de onderkant bevestig je een coaxkabel: de binnenader naar het draad, de buitenmantel naar een grondpunt.
Een simpele grondstaaf van een halve meter in de vochtige grond werkt al goed. Verticale antennes zijn richtingsonafhankelijk, wat betekent dat je signalen uit alle richtingen ontvangt zonder de antenne te draaien. Dat is vooral handig op de lagere banden zoals 40 en 80 meter, waar de signalen vaak al rondvliegen door reflecties in de atmosfeer.
Tips voor betere ontvangst thuis
Zelfs de beste antenne wordt beperkt door de omgeving. Woon je in een bebouwde kom of zit je vol in de buurt van elektronische apparatuur?
Dan heb te maken met ruis. Hier zijn een paar tips om daar mee om te gaan.
Plaats de antenne zo ver mogelijk van verlichting, ledlampen, routers en adapters. Die produceren allemaal storing die je als piep of brom in de ontvangst kunt horen. Gebruik een coaxkwaliteit met goede afscherming, bijvoorbeeld RG-58 of beter, en houd de coaxkabel kort als je kunt.
Het is ook de moeite waard om te experimenteren met de lengte van het draad. Soms betekent een paar meter langer of korter al een aanzienlijk verschil op een specifieke band. Neem de tijd om te luisteren op verschillende momenten van de dag. De atmosfeer verandert voortdurend en wat 's ochtends stil is, kan 's avonds een feest van signalen zijn.
Als je serieus wordt in het luisteren, kun je overwegen een simpele antennetuner te bouwen of kopen.
Daarmee kun je de antenne afstemmen op verschillende banden zonder de fysieke lengte te veranderen. Met een Software Defined Radio kun je historische frequenties van oude luchtmachtbases eenvoudig in kaart brengen.
Wat je kunt verwachten als luisteraar
Kortegolf ontvangen is geen passieve bezigheid. Naarmate je beter luistert, ontdekkt je patronen.
Je merkt dat bepaalde banden op bepaalde tijden open gaan. Je leert herkennen welke radioamateurs dagelijks op de frequentie staan. Via wereldwijde WebSDR-netwerken hoor je gesprekken over weer, techniek, reizen, soms gewoon over het leven.
En af en toe, als de ionosfeer mee werkt, vang je een signaal op van de andere kant van de wereld.
Een radioamateur in Australië, Argentinië, Japan, verstopt in de ruis, en toch duidelijk te horen met niets meer dan een stuk draad aan je dak. Dat is het magische van kortegolf. En het begint allemaal met een simpele antenne die je zelf hebt gebouwd. Dus grijp dat draad, klim op de ladder, en hang de antenne op. De wereld wacht.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik kortegolf ontvangen?
Het ontvangen van kortegolfzenders hangt af van de ionosfeer, die dag en nacht verandert door de zon.
Kan ik zelf een antenne maken?
Met een zelfgebouwde antenne, zoals een langdraadantenne, kun je veel meer zwakke signalen oppikken dan met de meegeleverde staafantenne, waardoor je meer verschillende zenders kunt horen. Absoluut! Met een stuk koperdraad, isolatiemateriaal en een beetje handigheid kun je zelf een effectieve antenne bouwen.
Hoe lang moet een korte golf antenne zijn?
Deze zelfgebouwde antenne is een stuk beter dan de standaard staafantenne die bij de meeste radio's wordt geleverd, omdat hij een groter ontvangoppervlak heeft. De lengte van een kortegolfantenne hangt af van de frequentieband waarop je wilt luisteren. Voor de 80 meter band heb je idealiter minimaal 20 tot 40 meter draad nodig, terwijl 14 tot 20 meter voldoende is voor de hogere banden zoals de 20 en 10 meter band. Een goede kortegolfantenne is vaak een langdraadantenne die zo hoog mogelijk wordt geplaatst.
Wat is een goede kortegolf antenne?
Deze antenne is relatief eenvoudig te bouwen en biedt een goede ontvangst van radioamateurverkeer op verschillende kortegolfbanden, waardoor je een breed scala aan signalen kunt horen.
Wat is de frequentie van de kortegolf radio?
Kortegolfradio maakt gebruik van radiofrequenties in de kortegolfband (SW), die zich uitstrekt van 3 tot 30 MHz. Met een zelfgebouwde antenne kun je deze verschillende frequenties effectief ontvangen en luisteren naar de diverse zenders die op deze banden uitzenden.