Stel je voor: je loopt door een rustige woonwijk in de regio Den Haag, met moderne appartementen, een gezellig winkelcentrum en groene parken. En dan hoor je dat hier vroeger straalvliegtuigen opstegen, dat er bunkers onder de grond lagen en dat dit terrein een cruciale rol speelde tijdens de Koude Oorlog. Welkom in Ypenburg.
▶Inhoudsopgave
Dit gebied is een van de meest bijzonder getransformeerde locaties van Nederland.
Van militaire NAVO-basis tot levendige woonwijk — en de manier waarop dat is gegaan, is echt een verhaal waard.
Van startbaan tot speelplein: de militaire geschiedenis van Ypenburg
Ypenburg begint zijn verhaal in de vroege jaren vijftig. De Koude Oorlog woedde, Europa was verdeeld, en Nederland als NAVO-lid had behoefte aan strategische luchtbases.
In 1953 werd het vliegveld Rijswijk-Ypenburg officieel geopend als onderdeel van de NAVO-infrastructuur. Het terrein lag strategisch gunstig: relatief vlak, goed bereikbaar en dichtbij Den Haag, de politieke hart van het land. De Royal Netherlands Air Force gebruikte de basis voor luchtverkenning en logistieke operaties.
Het terrein was meer dan alleen een landingsbaan. Er stonden commandocenters, onderkomen voor personeel, onderhoudshallen en opslaggebouwen.
Het gebied had een gesloten, bijna geheime uitstraling. Militairen werkden hier, maar voor de buitenwereld was Ypenburg grotendeels onzichtbaar.
Interessant detail: de callsign PA60CUB, verbonden aan het domein pa60cuba.nl, werd gebruikt door een radioamateur die actief was op of nabij de basis. Dit soort codenamen waren typerend voor de tijd — alles draaide om discretie en veiligheid. De associatie met de Koude Oorlog zit nog steeds in de verf van dit gebied, ook al is het nu een plek waar kinderen op het speelterrein spelen.
De grote omslag: ontmanteling en sanering
Alles veranderde na de val van de Berlijnse Muur in 1989. De Koude Oorlog was voorbij, en de NAVO herstructureerde haar aanwezigheid in West-Europa.
Het strategische belang van Ypenburg als militaire basis daalde snel. Rond 1995 begon de ontmanteling van het vliegveld, een proces dat tot 2002 zou duren.
Maar je kunt niet zomaar een militair terrein omtoveren tot woonwijk. De grond moest grondig worden geschoond. Decennia lang waren er brandstoffen, oliën en andere schadelijke stoffen gebruikt en soms verspreid.
Er werden uitgebreide grondmonsters genomen en geanalyseerd. De sanering was kostbaar en tijdrovend, maar absoluut noodzakelijk.
Niemand wil wonen op een plek waar de grond vervuild is. De gemeente Leidschendam — die toen verantwoordelijk was voor het gebied — pakte de opdracht met beide handen aan. Het doel was helder: een mix van woningen, winkels en voorzieningen die paste bij de bestaande omgeving, maar ook recht zou doen aan de unieke geschiedenis van het terrein.
Wat je vandaag de dag ziet: wooncomplexen en voorzieningen
De Ypenburg van nu is een gevarieerde woonwijk. Er is geen enkele stijl die dominant is — juist die mix maakt het gebied interessant.
De wooncomplexen Ypenburg 1 en Ypenburg 2
De transformatie is in fasen verlopen, en dat merk je aan de architectuur. De bekendste wooncomplexen zijn Ypenburg 1 en Ypenburg 2, ontwikkeld door Vastgoed Maatschapij Ypenburg BV. Ypenburg 1 werd gebouwd tussen 1998 en 2002 en bestaat uit appartementen in verschillende hoogtes en stijlen. Van modern en strak tot wat klassieker met balkons en erkers.
De prijzen variëren sterk, maar gemiddeld liggen appartementen tussen de 350.000 en 600.000 euro, afhankelijk van grootte, uitzicht en indeling. Ypenburg 2 volgde later, tussen 2006 en 2008.
Winkels, kantoren en culturele voorzieningen
Het is een logische uitbreiding met vergelijkbare appartementen, maar met een iets modernere uitstraling.
De prijzen zijn vergelijkbaar met Ypenburg 1. Samen vormen deze complexen het hart van de woonwijk. Naast woningen is er ook ruimte voor commerciële functies.
De Ypenburg Shopping Village, aan de rand van de wijk, is een populair knooppunt met winkels, restaurants en cafés. Het trekt niet alleen bewoners, maar ook mensen uit de omliggende wijken.
Daarnaast zijn er kantoren en bedrijfsgebouwen, vooral gericht op dienstverlening en kleine ondernemingen. En cultureel valt er ook wat te beleven: De Lawei, een cultureel centrum in de buurt, organiseert regelmatig evenementen, workshops en activiteiten voor jong en oud.
De impact op de buurt: kansen en uitdagingen
De komst van duizenden nieuwe bewoners heeft de regio duidelijk versterkt. De economie kreeg een impuls, lokale ondernemers profiteren van de grotere klantenkring, en de culturele voorzieningen zorgen voor meer leven in de wijk.
Maar groei brengt ook uitdagingen met zich mee. Verkeersdruk is toegenomen, en parkeergelegenheid is soms schaarste. De gemeente heeft hier op gereageerd met betere fietsverbindingen en verbeteringen in het openbaar vervoer. Er is ook aandacht voor leefbaarheid: geluidsoverlast, luchtkwaliteit en het behoud van groene ruimte staan hoog op de agenda.
Wat breekt de toekomst voor Ypenburg?
Ypenburg is nog niet "af". Er zijn plannen voor verdere uitbreiding, met nieuwe appartementencomplexen en commerciële ontwikkelingen.
Tegelijkertijd ligt de nadruk steeds meer op duurzaamheid: meer parken, betere groenvoorzieningen en een wijk die aantrekkelijk blijft voor toekomstige generaties.
En dan is er nog het verleden. De militaire geschiedenis van Ypenburg wordt niet vergeten. Sinds de sluiting van Vliegveld Ypenburg zijn er initiatieven om de herinnering aan de Koude Oorlog levend te houden, zoals herdenkingstuinen en historische rondleidingen.
De connectie met PA60CUB en de NAVO-tijd blijft een subtiele, maar belangrijke laag in de identiteit van dit bijzondere gebied. Ypenburg is meer dan een woonwijk. Het is een levend voorbeeld van hoe Nederland met zijn verleden omgaat — niet door het te vergeten, maar door er iets nieuws en levendigs van te maken.